تفاوت میان استراتژی کارآفرینانه و استراتژی غیر کارآفرینانه

تفاوت میان استراتژی کارآفرینانه و استراتژی غیر کارآفرینانه

شاید بتوان گفت که تفاوتهای عمده ای میان سازمانها با رفتارهای کارآفرینانه و غیر کارآفرینانه و محیط های فعالیت مختص هر کدام وجود دارد، از این روی می‌توان بیان داشت که تفاوتهایی نیز میان استراتژی کارآفرینانه و غیر کارآفرینانه وجود داشته باشد. به این موضوع از چهار منظر نگاه می‌کنم.

۱- تفاوت استراتژی کارآفرینانه با استراتژی غیر کارآفرینانه از منظر مفهوم استراتژی

تعاریف متعددی از استراتژی و آنچه هست بیان شده و هر تعریف نیز بر جنبه ­های خاصی از استراتژی متمرکز است. یکی از تعاریف کلاسیک و پر کاربرد از مفهوم استراتژی، تعریف ۵P هنری مینتزبرگ است. به زعم او استراتژی در ذات خود ۵ مفهوم را در بر دارد که عبارتند از : برنامه، الگو، موقعیت، دورنما و حیله. (مطالعه بیشتر: مشاهده ویدئو درس مدیریت استراتژیک)

در این میان به دلیل تفاوتهای موجود بین خصلتهای سازمانهای کارآفرینانه و غیر کارآفرینانه (در زمینه های گوناگون مانند الگوی مدیریت، منابع، منحنی تجربه، جایگاه متفاوت در دوره عمر سازمان، شبکه و زنجیره های کاری، برند تشکیل شده، روحیه مدیریتی در مقابل کارآفرینی، محافظه کاری در مقابل فرصت‌جویی و…) تفاوتهایی میان نگاه به مفهوم استراتژی در این دو الگوی استراتژی کارآفرینانه و غیر کارآفرینانه مشهود است. به بطوریکه با مراجعه به تعابیر پنجگانه مینتزبرگ از استراتژی، ملاحظه می شود مفاهیم “استراتژی به عنوان برنامه” و “استراتژی به عنوان موقعیت” قرابت بیشتری با الگوهای تدوین استراتژی غیر کارآفرینانه دارند، اما مفهوم “استراتژی به عنوان دورنما”، ارتباط نزدیکتری با استراتژی کارآفرینانه دارد. چرا که دورنما بر ذهنیت دلالت دارد و استراتژی ­کارآفرینانه اصولاً امری ذهنی و شهودی برای شخص کارآفرین است. دورنما هم نقش القا و هم نقش ادراک کاری را که لازم است انجام شود ایفا می‌کند. دورنما بیشتر یک تصور است تا یک برنامه، بنابراین انعطاف‌پذیر است و رهبر کارآفرین می‌تواند آن را با تجربیات خود تطبیق دهد.

۲- تفاوت استراتژی کارآفرینانه با استراتژی غیر کارآفرینانه از منظر الگوی تدوین استراتژی

با رجوع که کتاب جنگل استراتژی هنری مینتزبرگ به ۱۰ مکتب تدوین استراتژی بر می‌خوریم. مکاتبی که هر کدام برای پاسخ به خواستگاه زمانی، علّی، محیطی، فلسفی و … متفاوتی شکل گرفته­ اند. در میان این مکاتب تدوین استراتژی، مکاتب تجویزی (برنامه‌ریزی، طراحی، موقعیت یابی) منحصراً می‌توانند برای تدوین استراتژیهای غیر کارآفرینانه مورد استفاده قرار بگیرد. در این مکاتب تدوین استراتژی بر مبنای فرآیندهای گام به گام تحلیلی، جمع آوری داده‌ها و اطلاعات، استفاده از ابزارها و مدلها و … حاصل می‌شود. می‌توان گفت که در این نوع از مکاتب استراتژی به نوعی فرموله می‌شود، فرمول‌بندی که برای شرکتها، صنایع و فعالان دیگر نیز می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد. از اینرو خیلی نمی‌تواند منشاء خلق مزیت رقابتی باشد.

در کارآفرینی و کسب و کار محیط اصالت دارد

در کارآفرینی و کسب و کار محیط اصالت دارد

از مجموعه کارآفرینی کوانتومی، سریال کارآفرینی قسمت چهارم

در این ویدئو با اشاره به تعریف کارآفرینی که در کتاب کارآفرینی کماندویی ارائه دادم، درباره نقش و اثرات بی چون و چرا پررنگ و قدرتمند محیط کسب و کار بر اقدامات کارآفرینانه، مدیریت کسب و کار و به طور کلی زندگی انسان صحبت کرده‌ام. همچنین توضیح دادم که چرا امروزه موفقیت کسب و کارها بیش از آنکه به برنامه‌ها و اهدافشان بستگی داشته باشد، به قابلیت انعطاف پذیری و سازگاری و واکنش صحیحشان به محیط بیرونی بستگی دارد.

رادیو کارآفرینی آموزشی ۱۱– کارآفرینی در انقلاب صنعتی چهارم

رادیو کارآفرینی آموزشی ۱۰ – تعریف محیط کسب و کار و ابعاد و ویژگیهای آن

در این قسمت از رادیو کارآفرینی، ابتدا محیط کسب و کار، ابعاد و ویژگیهای آن معرفی را معرفی می کنم. برای تعریف محیط کسب و کار ، محیط را به دو دسته محیط درون و محیط بیرون تقسیم می کنم، سپس خود محیط بیرونی به دسته محیط دور و محیط نزدیک تقسیم می شود. بعد از معرفی شرایط و ویژگیهای هر محیط، دلایل اهمیت و ضرورت شناخت و تحلیل محیط کسب و کار برای فعالیت های کارآفرینانه و کسب و کاری را بیان می کنم.

در این قسمت از رادیو کارآفرینی به این موضوع اشاره می کنم که در این زمانه پر از ریسک و عدم قطعیت، این محیط کسب و کارها، و نه برنامه ریزی، مدیریت، منابع، و … است که نقش اساسی در موفقیت و شکست آنها بازی می‌کند. بنابراین لازم و ضروری است که محیط کسب و کار و ابعاد آن را به درستی بشناسیم و بر مبنای واقعیت های محیطی اقدام به فعالیت کنیم. چرا که؛ در کسب و کار، محیط اصالت دارد.

گونه شناسی فضاهای سبز شهری

گونه شناسی فضاهای سبز شهری

نکته: تمام موجودات یکسان را که در این زمینه با هم رقابت دارند، می‌توان در واحد تاکسون خلاصه کرد. یک تاکسون می‌تواند یک گونه، زیر گونه، جهش یا حتی و تیره را شامل شود.

آنچه که در انتخاب گونه گیاهی برای کاشت اهمیت دارد، درجه‌ی اول هدف از کاشت است.

  • دسته‌بندی گیاهان:

درختان: می‌توان از ۴ دیدگاه، اندازه، تراکم، شکل و برگ مورد بررسی قرار داد.

درختان و بوته‌ها از نظر رشد ۳ گروه هستند: گروه اول بوته‌هایی هستند که حداکثر یک و نیم متر ارتفاع دارند. این گروه نمی‌توانند به عنوان حصار مورد استفاده قرار بگیرند. گروه دوم درختانی هستند که ارتفاع آن‌ها گاه تا چهار متر می‌رسد و برای ایجاد حصارهای طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. گروه سوم درختانی هستند که ارتفاع آن‌ها به ۱۵ متر می‌رسد.

نکته: تهران در منطقه استپی خشک دامنه‌های کوه‌های البرز قرار گرفته است و دارای اختلاف درجه حرارت شبانه روزی و فصلی نسبتاً زیادی است و از طرف دیگر رطوبت و بارندگی آن بسیار کم و در فصول مختلف نا منظم است. این وضعیت ایجاب می‌کند درون شهر، درختانی کاشته شود که در عین زیبایی و سبزی، تحمل تغییرات درجه حرارت را داشته و نیاز چندانی به آبیاری نداشته باشد.

استاندارد‌های برنامه ریزی فضای سبز

برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز شهری، یکی از موارد مهم دخالت در زندگی انسان و سازمان شهری است که بر اساس شناخت و تجزیه و تحلیل نیاز شهری از یک طرف و امکانات و محدودیت‌ها و نیاز‌های محیطی از طرف دیگر سازمان داده می‌شود.

استاندارد‌های فضای سبز و باز، دارای ابعاد اجتماعی، رفاهی و تکنیکی است که با توجه به مکان و موقعیت اقلیمی و فرهنگ خاص ساکنان محل مورد نظر، و نیز نیازها و ارزش‌های آن‌ها فراهم می‌شود. با توجه به مفهوم استاندارد که یک مفهوم ایستاست، استفاده از آن برای فضای سبز، عاری از اشکال نخواهد بود.

تعریف و سیر تحول کارآفرینی از منظر علوم مختلف

رادیو کارآفرینی – تعریف و سیر تحول کارآفرینی

تعریف و سیر تحول کارآفرینی از منظر علوم مختلف

فضا و انواع فضا در معماری و شهرسازی

فضا و انواع فضا در معماری و شهرسازی

تاریخ فضا

فضا چیزی نیست که تعریف دقیق و مشخصی داشته باشد. می توان گفت فضا خلاء است که می تواند سنتی را در خود جای دهد و یا از چیزی آکنده شود.

در طول تاریخ اروپا سه نوع نگرش کاملاً متفاوت نسبت به فضا قابل بررسی است.

  • نخستین آن هم زمان با دوران شکوفایی تمدن و فرهنگ بین النهرین مصر و یونان می باشد معماری این دوره به صورت مجسمه‌ بوده که می بایست درخشش آن در مقامی دوره بی پایان جلوه‌گر باشد و ارتباطی با کهکشان برقرار سازد. نقش و فضاهای داخلی در این دوره نقشی ثانوی بوده و به آن چندان توجهی نمی شده است. در معماری یونان باستان فضای داخلی نقش اصلی نداشت.
  • دوره دوم: معماری رومی به عکس معماری یونانی که نوعی مجسمه سازی بود، تبدیل به فضاسازی گردید. برای اولین بار در این معماری برای کاربری های گوناگون فضاهای متفاوت در نظر گرفته شد.
  • دوران سوم: شروع آن را می توان آغاز قرن بیستم دانست. فضا در این دوره دیگر محفظه ای محصور و بسته نیست بلکه به یک حوزه یا پهنه تبدیل شده است. فضای نیمه باز به عنوان یک عنصر اصلی یا به عنوان یک عرصه مستقل تنها در معماری قرن ۲۰ مطرح شده است.

درس شناخت و تحلیل محیط کسب و کار

محیط اصالت دارد! درس شناخت و تحلیل محیط کسب و کار

با تدریس علی خادم الرضا به صورت انحصاری در سایت فرادرس منتشر شد

در جهان امروز هیچ چیز خنثی ای وجود ندارد. هر پدیده ای بر پدیده های دیگر اثرگذار و از پدیده های دیگر اثرپذیر است. داستان برای کسب و کارها نیز همینگونه است. کسب و کارها در خلاء شکل نگرفته و کار نمی کنند، بنابراین بر محیط اطرف خود اثر می گذارند و از محیط اطراف خود اثر می پذیرند.

کسب و کار یک سیستم باز است که با محیط بیرون خود رابطه تعاملی دارد. بنابراین تصور اینکه در یک محیط نامساعد بتوان یک کسب و کار عالی را ایجاد و مدیریت کرد تا حدود زیادی دشوار است. ایده عالی، محصول عالی، خدمات عالی، محیط کاری عالی، منابع انسانی عالی و … هیچ کدام نمی توانند در چارچوب یک سیستم معیوب و دارای مشکل دستاورد خاصی را خلق کنند.

در اینجاست که عدم شناخت از محیط کسب و کار می تواند اثرات منفی زیادی بر روی فعالیت کارآفرینان و مدیران کسب و کار بگذارد. اشخاصی که با افکار و ایده های بسیار متعالی اما متفاوت با واقعیت های موجود و با رویایی شیرین پا به عرصه کارآفرینی می گذارند، اما یک به یک توسط واقیعت های تلخ بازار و محیط کسب و کار پس زده می شوند. از همین رو شناخت محیط کسب و کار امری ضروری است.

در دل محیط کسب وکار است که فرصتها، تهدیدها، رقابتها و نیازها نهفته شدند. در دل محیط است که سیستم باز کسب و کار می تواند با تک تک عناصر درونی و عوامل بیرونی تعامل داشته باشد و به جلو پیش رود یا اینکه نابود شود. در دل محیط است که ارزشها خلق، منتقل و درک می شوند. بنابراین برای موفقیت در کسب و کار، بیش از هر عامل دیگری، این محیط است که اصالت دارد.

محیط اصالت دارد! عاملی که باعث موفقیت کسب و کار می شود بیش از آنکه داشتن ایده عالی، منابع مالی، دانش و مهارت، منابع انسانی، محصول خوب و … باشد، داشتن شناخت و درک صحیح از واقعیت محیط کسب و کار و تطبیق هوشمندانه متناسب با آن است. به همین دلیل بدون داشتن شناخت و تحلیل درست از محیط کسب و کار، موفقیت تقریباً غیر ممکن یا کاملاً بعید و شانس گونه خواهد بود. هدف این درس آن است که با معرفی کاربردی ابعاد شناخت و تحلیل محیط واقعی کسب و کار امروز به کارآفرینان و مدیران کشور، آنها را تا حد زیادی در مقابل ریسکها و عدم قطعیت های موجود در محیط پیچیده بیمه کند. همچنین کمک کند تا کارآفرینان و مدیران کسب و کارها شانس موفقیت را در تمامی اقدامات خود، از جمله تشخیص فرصت، ایده یابی، کارآفرینی، تأمین مالی، توسعه محصول، رقابت، استراتژی رشد و توسعه و … افزایش دهند.

درس شناخت و تحلیل محیط کسب و کار

رادیو کارآفرینی آموزشی ۹ – تعریف سیستم کسب و کار

تعریف سیستم کسب و کار

در این قسمت از رادیو کارآفرینی، تعریف کسب و کار به عنوان سیستم ارائه می شود. کسب و کار یک سیستم باز اجتماعی است که با محیط بیرونی و محیط کسب و کار در ارتباط جدایی ناپذیر هست و تمام ویژگیها و پیچیدگی های مربوط به خود دارد.

در این قسمت رادیو کارآفرینی ابتدا سیستم ها و ویژگیهای آنها تعریف می شوند، سپس کسب و کار به عنوان سیستم معرفی می شود، بعد از آن جایگاه کسب و کار به عنوان یک سیستم باز اجتماعی در سلسله مراتب سیستم ها بولدینگ معرفی شده و ویژگیها و خصوصیات مورد نیاز برای مدیریت آن معرفی می شوند.

نگاه اجمالی به صنعت آموزش کسب و کار در ایران با استفاده از مدل الماس پورتر

مدل الماس پورتر

مدل الماس پورتر Diamond Model مدلی است که هدف آن تبیین مزیت رقابتی یک منطقه یا کشور، با استفاده از چهار معیار اصلی عوامل تولید (Factor Conditions)، عوامل تقاضا (Demand Conditions)، استراتژی شرکت ساختار صنعت و رقابت (Firm Strategy, Structure and Rivalry) و همچنین صنایع پشتیان و مرتبط (Related and Supporting industries) می ­باشد. این فاکتورهای چهارگانه به صورت متقابل بر یکدیگر اثر می گذارند و تغییرات در هر کدام از آنها می تواند بر شرایط بقیه فاکتورها مؤثر باشد. علاوه بر این ۴ عامل، دو عامل فرعی دولت و رخدادهای پیش بینی نشده نیز بر عوامل چهارگانه تأثیر غیر مستقیم دارند و می توانند در رقابت پذیری نیز تاثیر گذار باشند.

مایکل پورتر در سال ۱۹۹۰ کتاب مزیت رقابتی ملت ها را عرضه داشت. در این کتاب مدل الماس‌ پورتر برای تعیین رقابت‌ ذیری معرفی شده است. پورتر در این مدل رقابت پذیری را حاصل تعامل و برهم کنش چهار عامل اصلی ذکر شده در بالا می داند.

در این مقاله با استفاده از ابعاد مدل الماس پورتر، صنعت آموزش کسب و کار در ایران بررسی شده است. توضیحات مربوط به عوامل چهارگانه مدل الماس پورتر در مورد صنعت آموزش کسب و کار در ادامه آورده شده است.

تصویر مدل الماس پورتر

نگاه اجمالی به صنعت آموزش کسب و کار در ایران با استفاده از مدل الماس پورتر

صنعت آموزش کسب و کار در ایران

صنعت آموزش کسب و کار مجموعه ای از فعالان و عرضه کنندگان و همچنین بازارهای هدف را شامل می شود که محصولات و خدمات آموزشی مربوط به راه اندازی، مدیریت و توسعه کسب و کار را تولید و مصرف می کنند. به نظر نمی رسد اندازه این صنعت در ایران اندازه ای بزرگتر ار ۱۴۰ میلیارد تومان در سال ( مربوط به امار تخمینی و با قیمت های سال ۱۴۰۰) داشته باشد، بنابراین صنعتی بسیار کوچک به نسبت سایر صنایع قلمداد می شود.

از طرف دیگر دسته بندی های متنوعی از عرضه کنندگان و فعالان در این صنعت وجود دارند؛ از موسسات بزرگ آموزشی با چندین دهه سابقه فعالیت، وبسایتها و پلتفورمهای آموزشی شرکتی، وبسایت های شخصی و … تا اشخاصی که یک شبه و با یک صفحه اینستاگرام و خواندن دو کتاب عمومی پا به عرصه فعالیت آموزش و مشاوره کسب و کار می گذارند و اتفاقا مدعی هم هستند!

در ارتباط با صنعت آموزش کسب و کار می­ توان دسته­ بندی­ های موضوعی متنوعی را در نظر گرفت. موضوعاتی مانند آموزش مدیریت، آموزش کارآفرینی، آموزش بازاریابی، آموزش توسعه شخصی، آموزش روانشناسی کاربردی، آموزش فروش و … می ­توانند اصلی ­ترین حوزه ­های مرتبط با کلیت آموزش کسب و کار باشند. بدیهی است که هر کدام از این عناوین اصلی خود دارای زیر مجموعه ­های متعددی می­ باشند. به عنوان مثال دسته بازاریابی می ­تواند به تنهایی شامل صدها عنوان محتوای آموزشی مانند مدیریت بازاریابی، بازاریابی دیجیتال (و تمام زیرمجموعه­ های آن)، مدیریت ارتباط با مشتری، برندینگ، مدیریت محصول، مدیریت کانال­ های توزیع، تبلیغات و … شود.

نکته حائز اهمیت این است که محتوای فراوانی وجود دارد که در ارتباط با کسب و کار و راه ­اندازی کسب و کار است، اما ارتباطی با آموزش کسب و کار ندارد. به عنوان مثال انواع دوره­ ها و محتوای آموزشی حرفه ­ای و تخصصی در زمینه ­های مختلف مانند آموزش عکاسی، راه ­اندازی گلخانه، جوشکاری، آموزش نرم ­افزای خاص و … . تمام این آموزش های می ­توانند به اشخاص کمک کنند که در آینده کسب و کار خود را راه ­اندازی کرده و یا در فعالیت­های فعلی خود موفق ­تر باشند، اما از آنجایی که ارتباط مستقیمی با انگاره ­های اصلی یک کسب و کار ندارند از هدف این تحقیق برای بررسی صنعت آموزشی کسب و کار حذف می­ شوند.

در ادامه به بررسی عوامل چهارگانه مدل الماس پورتر برای صنعت آموزشی کسب و کار در ایران می پردازم.

۱- عوامل تولید در مدل الماس پورتر

عوامل تولید، عواملی هستند که تولید یک محصول یا ارائه خدمات را ممکن می سازند. اگر عوامل تولید یک محصول یا خدمات در یک منطقه جغرافیایی مانند شهر، منطقه یا کشور وجود داشته باشند، می توانند باعث شوند که آن منطقه در تولید آن محصولات یا ارائه آن خدمات به مزیت رقابتی دست یابد. عوامل درونی مدل الماس پورتر به دو بخش اساسی و عالی تقسیم می گردند. بخش اساسی شامل منابع طبیعی، آب و هوا، موقعیت جغرافیایی، نیروی کار ساده و نیمه ماهر و حجم سرمایه و بدهی های یک شهر، منطقه یا کشور می باشد. بخش عالی نیز به زیرساخت های ارتباطی و مخابراتی و سطح تحصیلات عالی پرسنل مانند مهندسین و دانشمندان تاکید دارد. اما من با تغییراتی در این دسته بندی اولیه، صنعت آموزش کسب و کار در ایران را با سه دسته عوامل تولیدی مشهود، نامشهود و فناوری ها مورد بررسی قرار دادم. در جدول زیر، خلاصه عوامل تولید در صنعت آموزش کسب و کار ایران ارائه می ­شوند.

رادیو کارآفرینی مدل الماس پورتر برای خلق مزیت رقابتی منطقه ای

معیار‌های منظرسازی فضای سبز و باز

معیار‌های منظرسازی فضای سبز و باز

منظرسازی (landscape) یا به عبارت بهتر، زمین ارایی، عبارت است از کاربرد گیاهان در طراحی به نحو و صورتی که موجبات ارتقای جلوه های دیداری محیط گردد.

  • انسجام فضایی: سازماندهی موزون محیط از راه زمین آرایی با پوشش های گیاهی، یکی از مناسب ترین شیوه های ایجاد انسجام فضایی تعبیر می شود. درختان شاخص‌ترین عنصر طراحی هستند که قادرند تمام بخش‌های یک شهر را به هم پیوند دهند.
  • فضاسازی: فضا در طراحی منظر به ۲ دسته فضای باز و بسته تقسیم می شود. فضای باز نشاط‌ بخش است، به ویژه اگر بلافاصله از میان یک زمین محدود باریک باز بشود. فضای بسته برای روحیه های مختلف است. خلوتگاهی است برای پناه بردن در تنهایی. به عبارتی با اصل محدود کرده فضاها و مکان ها و تأثیر ویژگی ها و حالت ها می توان فضاهای مطلوب انسانی را به وجود آورد. در حالیکه این تأثیرات ساخته طبیعت هستند و باید با دست ساخت های انسانی در تناسب و توافق کامل قرار بگیرد. بنابراین در فضاهایی که طبیعت نقش مسلط دارد، عناصر فیزیکی باید نوعی سازگاری ایجاد کنند.
  • نظم و تنوع: هر دو معرف تناسب و ترکیب متعارف در طراحی محسوب می شوند. در طراحی منظر لازم است که به منظور تجلی زیبایی بصری آن، توجه به نظم و تنوع در حالت تعادل خود معطوف می گردد. به طور کلی از نظر زیباشناسی، نظم بیش از اندازه در هر طرحی باعث یکنواختی و تنوع افراط آمیز موجب سردرگمی می شود.
  • تکرار: تکرار، به عنصر نظم و تنوع، معنی و مقصود می دهد و بین فضاهای مختلف وحدت ایجاد می کند. در طراحی پارک ها هم تکرار برخی از موارد طبیعی یا مصنوعی و فضاها می توانند به چنین وحدتی منجر شوند.
  • سازگاری: لازم است تا منظرسازی با شرایط جغرافیایی و اقلیمی آن منطقه سازگاری داشته باشد. سازگاری با کاربری های مجاور نیز موجب افزایش کیفیت های دیداری می شود.
  • مردم داری: منظور، پرهیز از منظرسازی های وسیع دکوراتیو، کاربردی کردن و تلفیق کارکردهای عمومی در طراحی هاست به عنوان نمونه، پاسخ‌گویی به نیاز‌های مثبت انسانی، بنیادی است.
  • حداقل دخالت و تجاوز به شرایط طبیعی: لازم است تا هر نوع طراحی با شرایط توپوگرافی، هیدروگرافی، پوشش گیاهی و اقلیم انطباق داشته باشد.
  • راحتی دسترسی و حرکت: علاوه بر دسترسی راحت به فضای سبز، راه های دسترسی آن درون پارک هم اهمیت دارد.
  • اصول زیبایی شناسی: اصول زیبایی شناسی در فضای سبز را در چند دسته می توان تعریف کرد.

مدل نیروهای پنجگانه مایکل پورتر برای تحلیل رقابت در صنعت آموزش کسب و کار ایران

مطالعه مقاله مدل نیروهای پنجگانه مایکل پورتر برای تحلیل رقابت در صنعت آموزش کسب و کار ایران

استفاده از مدل نیروهای رقابتی پنجگانه مایکل پورتر Porter’s Five Forces model ، متداولترین مدل برای تجزیه و تحلیل محیط نزدیک کسب و کار و میزان و شدت رقابت در بازار است. مایکل پورتر معتقد است برای مشخص کردن میزان سود، باید نگاه دقیقی به وضعیت رقابت در بازار داشته باشیم. اگر بخواهیم در یک بازار فعالیت موفقی داشته باشیم، باید نسبت به وضعیت رقابت در آن بازار اشراف داشته باشیم. این تجزیه و تحلیل دو کاربرد اصلی دارد:

  • اگر وارد بازاری نشده ایم می توانیم در مورد ورود و یا عدم ورود به آن تصمیم گیری نماییم و اگر در بازاری قرار داریم می توانیم با استفاده از این تجزیه و تحلیل در مورد ماندن و یا خروج از آن تصمیم گیری نماییم.
  • با استفاده از این روش می توانیم مناسب ترین و سودآورترین موقعیت را در بازار شناسایی نماییم.

در مدل نیروهای رقابتی مایکل پورتر، میزان رقابت با بررسی ۵ عامل اصلی تعیین می­ شود که به ترتیب زیر آنها را توضیح خواهم داد.

تصویر نیروهای پنچگانه پورتر

مدل نیروهای پنجگانه پورتر برای تحلیل رقابت در صنعت آموزش کسب و کار ایران | علی خادم الرضا معلم مولف و مشاور کارآفرینی و مدیریت کسب و کار

ابعاد مدل نیروهای رقابتی پنجگانه پورتر

۱- معیارهای ارزیابی مربوط به نیروی رقابت رقبای موجود

غالباً قوی ترین نیرو مدل نیروهای رقابتی پنچگانه مایکل پورتر، همین عامل رقبای موجود است که شدت ضعف آن بستگی به عوامل زیر دارد:

هم‌ترازی رقبا: هر چه رقبای موجود در یک بازار مشابه­ تر باشند (از نظر سرمایه، تعداد نیروی انسانی، قیمت، فناوری، کیفیت، حجم تولید و …) قدرت و شدت رقابت در آن بازار بیشتر است.

تعداد رقبا: هر چه تعداد رقبا در یک بازار بیشتر باشد، شدت رقابت بیشتر می­ گردد.

هزینه ثابت: هر چه هزینه ثابت برای کسب و کارها بیشتر باشد، شدت رقابت در آن بازار بیشتر می­ شود.

موانع خروج: هر چه موانع خروج از کسب و کار در یک بازار بیشتر باشد (مانند سیاست های دولت، خواب سرمایه سنگین و…) شدت رقابت بیشتر می­ گردد.