نظام مراکز شهری

ساده ترین الگوی شهر، دایره ای است با هسته ای از فعالیت ها در مرکز، که محله های مسکونی در پیرامون آن قرار دارند. سایر الگوها عبارت‌اند از:

• الگوی تک مرکزی: عمده ترین عملکرد مراکز شهری، فعالیت های خدماتی-تجاری است که در فضایی فشرده و متراکم متمرکز شده اند. در شهرهای قدیمی ایران، بازار هسته مرکزی شهر را تشکیل می داد که محلات در پیرامون آن قرار می گرفتند. هر محله هم دارای بازارچه ای به عنوان مرکزی کوچک بود. در شهرهای باستانی، قلعه یا ارگ حکومتی کهندژ در مرکز شهر قرار داشت. همانند اثرهای باستانی آکد، سومر و بابل که معبد در مرکز آنها قرار داشته است.

در شهرهای اروپایی قرون وسطی، قلعه شاهی و کلیسای بزرگ در مرکز شهر ساخته می شد. در شهرهای اسلامی نیز دارالخلافه و مسجد در مرکز شهر ساخته شده و بازارها پیرامون دارالخلافه و مسجد پدید می آمد.

در عصر حاضر نیز شهرها از یک الگوی خاص پیروی می کنند:

• منطقه مرکزی: در برگیرنده مرکز و بخش قدیمی بازار با مجموعه ای از عمده فروشی ها و خرده فروشی ها
• نواحی مسکونی: شامل بخش درونی شهر که در هر بخش، مراکز اجتماعی و تجاری در محورهای مرکزی آن پدید آمده اند.
• نواحی پیرامون شهر: مجموعه ای از شهرک ها، حومه های مسکونی و صنعتی و تأسیسات شهری که با حوزه های روستایی در آمیخته اند.
• الگوی چند مرکزی: در شهرهای بزرگ و متوسط، اغلب به مرور زمان، مراکز جدید شکل می گیرند. شبکه های حمل و نقل شهری نقشی عمده در پدید آمدن مراکز درجه دو محلی دارند و اغلب مراکز تجاری و خدماتی در امتداد مسیرهای ارتباطی درون نواحی مسکونی پیرامون شهر تشکیل می‌شوند.

سلسله مراتب مراکز شهری

تدوین بیانیه چشم انداز

چشم انداز چیست؟ چگونه بیانیه چشم انداز سازمان را تهیه کنیم؟

چشم انداز یا Vision تصویری محرک از آینده مطلوب سازمان است، ترجیحاً تصویر مطلوب و ایده آل سازمان در بیست سال آینده. چشم انداز مهیج و انرژی زاست و بالاترین استانداردی است که یک سازمان می ­تواند خود را در قبال میزان نیل به آن سنجش کند. چشم انداز آرزو و رؤیای آینده سازمان را به تصویر می­ کشد. چشم انداز مشخص می­ سازد که سازمان آرزو دارد در آینده چه شکلی به خود بگیرد. نشانگر تصورات ایده ­آلی است که سازمان می ­خواهد در قبال ذی نفعان (مشتریان، کارکنان، جامعه و سهامداران) نسبت به آن داشته باشند. چشم انداز، رؤیا و الهام بخش سازمان است (سیروس، ۱۳۹۰، ۱۱۳).

دورنمایی از سازمان که هم جامع باشد و هم در بیان ساده و روشن ارایه شود و جنبه شعاری داشته، بتواند شعور و انگیزه و هماهنگی دلخواه را در همسو کردن فعالیتهای یک سازمان – برای رسالتی ویژه – به وجود آورد، چشم ­انداز سازمان نامیده می­ شود. سه عامل اساس در خلق چشم ­انداز اثربخش ایفای نقش می ­کنند،

1. شناخت واقعیتهای بازار و درک ویژگی های جدید آن،
2. درک جهش­ ها و ناپیوستگی ها در رفتار بازار و
3. خلق راه­کارهای بدیع و خلاقانه در پاسخگویی به این شناخت.

بنابراین می ­توان گفت چشم ­انداز از سنتز عوامل مؤثر در کسب و کار و خلق چگونگی پاسخگویی به آن شکل می ­گیرد. در ایجاد چشم ­انداز بیش از داده ­های سخت و کمی، داده­ های نرم و کیفی نقش داشته و ایده ­های خلاقانه، فهم و بصیرت از محیط کار و قابلیت های ادراکی درونمایه اصلی کار هستند (غفاریان و کیانی، ۱۳۸۷، ۵۴).

یک چشم انداز استراتژیک که به خوبی بیان شده است، جاه­ طلبی مدیریت را در مورد این که کجا می ­رویم به ذینفعان اعلام و کمک می­ کند تا انرژی کارکنان شرکت به سوی هدف مشترکی هدایت شود (تامپسون و گمبل،۱۳۹۱، ۳۷).

گفتنی است که به علت ایده ­آل بودن بیانیه دورنمای سازمان، نباید رسیدن به صد در صد آن مورد نظر مدیریت های ارشد سازمان باشد، بلکه همواره نظر به آن ایده آل باید حرکت به سوی کیفیت بالاتر سازمان را آسان کند. یعنی جهت و مختصات حرکت را مشخص می نماید (پهلوانیان، ۱۳۸۹، ۱۱۱)

شرکت های به راستی بزرگ می­ دانند که چه چیز نباید هیچ گاه تغییر یابد و چه چیز باید در معرض تغییر قرار گیرد؛ چه چیز مقدس است و چه چیز مقدس نیست. این توانایی کمیاب در بازشناسی تغییرپذیرها از تغییرناپذیرها که مستلزم کاربرد آگاهانه یک دیسیپلین است با توانایی ایجاد چشم ­انداز، پیوندی تنگاتنگ دارد. چشم­ انداز می­ گوید چه بنیانهایی را باید حفظ کرد و به سوی کدام آینده باید پیش رفت. اما چشم ­انداز واژه­ای در زبان است که بیشتر بکار می ­رود و کمتر دریافت می­ شود؛ و برای اشخاص گوناگون تصورهای گوناگون پدید می­ آورد: ارزش های عمیق، دستاوردهای برجسته، مرزهای جامعه، هدف های جانبخش، نیروهای برانگیزاننده، یا دلیل وجودی (کالینز و پوراس، ۱۹۹۶).

کالینز و پوراس بعد از تحقیق شش ساله خود بر روی شرکت های بسیار موفق بیان می ­دارند که چشم اندازی که دارای مفهوم روشن باشد از دو جز عمده تشکیل می­ شود “ایدئولوژی بنیادی” و “آینده در چشم انداز“.