سیستم و اکوسیستم

اصطلاح اکوسیستم نخستین بار توسط تانسلی (۱۹۳۵) در ارتباط با تحقیقاتی که در زمینه جغرافیای گیاهی انگلیس انجام می داد، به کار رفت، و به این ترتیب، نگرش سیستمی، عملاً به قلمرو دانش اکولوژی وارد شد، با وجود تفاوت های بسیار در دامنه، ساختار، پویایی، و روند تکاملی اکوسیستم ها، با استفاده از نگرش سیستمی می توان به قانونمندی هایی دست یافت که کلیه اکوسیستم ها را در برگیرند. با توجه به اهمیت نگرش سیستمی در درک اکوسیستم ها، در اینجا ضروری به نظر می رسد که پیش از ورود به بحث در زمینه ساختار و عملکرد اکوسیستم ها، درباره برخی از مفاهیم نگرش سیستمی به اختصار اشاراتی کنیم.

یک سیستم عبارت است از مجموعه ای از عناصر (عوامل، اجزاء قطعات) که به گونه ای در کنار یکدیگر قرارگرفته، برهم سوار شده، نسبت به یکدیگر تنظیم یافته و یا به طور خلاصه با یکدیگر به نحوی در تماس متقابل قرار گرفته اند که، در کل، به صورت یک واحد منسجم و در جهت انجام یک کار و یا رسیدن به یک هدف مشخص عمل می کنند.

سیستم را، بنابر تعریف، مجموعه ای از اجزاء به هم پیوسته دانسته اند که،‌ آن اجزاء در راه نیل به هدفی معین باهم هماهنگی یافته اند. سیستم نه فقط به عنوان یک مجموعه، بلکه به عنوان مجموعه ای پیوسته از عناصر ظاهر می شود که،‌به سبب پیوستگیش، از کلیت برخوردار است. بنابراین درست است که هر سیستم از اجزاء عناصر، یا عوامل مختلف تشکیل می شود، لیکن عملکرد و بازدهی سیستم هرگز برای مجموع عملکردهای اجزاء آن سیستم نیست.

مثلاً انسان یک سیستم بیولوژیک به شمار می آید که از عضلات استخوان بندی، قلب، ریه … ، تشکیل یافته است. با این حال، هیچ‌یک از اعضای بدن انسان به تنهایی قادر نیست آنچه را کل پیکر انسان انجام می دهد،‌ به منصه ظهور رساند.

سیستم های زنده و اکوسیستم ها همواره از نوع سیستم های پویا هستند و در طول زمان دست خوش تغییرات صوری و ساختاری گوناگونی می شوند. هر اکوسیستم طبیعی می تواند در طول زمان، و طی فرایند تکامل طبیعی خود،‌ چندان دچار تغییر شود که بارها و بارها ماهیت خود را عوض کند. به این قبیل مراحل تکاملی در اکوسیستم ها، توالی گفته می شود. در همین ارتباط باید به مفاهیم محیط سیستم، و سیستم های باز و بسته نیز اشاره کرد.

پروسه های اکولوژیکی شهرها

تراکم

این عامل ناشی از تمایل افراد زیاد به سکونت در منطقه خاصی است. انبوهی جمعیت ملاک سنجش تراکم جمعیت در ناحیه مشخص و زمانی معین است. تا شکوفا شدن صنعت، عامل جغرافیایی تعیین کننده تراکم در نواحی مختلف کره زمین بود ولی با توسعه صنعت و تکنولوژی در توزیع جمعیت هم تغییری ژرف به وجود آمده است. امروزه در سایه پیشرفتهای تکنولوژی چندین ده هزار نفر می توانند در یک آسمان خراش زندگی کنند و در قبال صنعت میلیونها نفر می توانند در یک شهر گرد هم آیندت. بنابراین صنعت و عامل استراتژیکی شهر برای تجارت و بازرگانی، جای عامل جغرافیایی را در تراکم گرفته است.

تمرکز

از «تمرکز» تعاریف گوناگونی شده است که در اینجا ملحوظ نشده بلکه تکیه عمده در توصیف آن بعنوان یکی از پروسه های اکولوژیکی است. «تمرکز» نیتجه تمایل افراد انسانی به تجمع در محل خاصی برای ارضای احتیاجات مشترک معینی است مانند محلهای کار، مدارس، ورزشگاه ها و غیره.

نقطه ثقل «تمرکز» در اجتماعات جدید محلهای خرید و فروش و منطقه تجارت است.

تخصص و تمرکز

در هر ناحیه به سبب تمرکز جمعیت، نقاط ثقل تخصصی بوجود می آیند که جمعیت اطراف را به خود جلب می کنند.

در اینجا تخصص هم جنبه مکانی دارد یعنی ناحیه خاص و جمعیت مشخص را در بر می گیرد و هم جنبه زمانی دارد یعنی در  زمان معینی در تحرک است.

عدم تمرکز و تمرکز دوباره

«عدم تمرکز» پروسه اکولوژیکی است که در آن «تمایل و گرایش رفتار انسانی و مؤسسات اجتماعی برای حرکت از مرکز شهر به سوی دیگر است» تحرک و رقابت عوامل مهمی در این پروسه به حساب می آیند. در واقع این دو پروسه صورتهای مختلفی از پروسه «تمرکز» هستند.

جدایی مکانی

جدایی مکای عبارتست از تمرکز مختلف گروههای انسانی در مکانها و نواحی مختلف شهر. این جدایی و تمرکز محصول پروسه ای طولانی و ناشی از عوامل مختلف اقتصادی- اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است.

هجوم

پروسه «هجوم» یکی از نافذترین پروسه های اکولوژیکی شهرهای جدید است و مراد از آن یورش و نفوذ گروه های انسانی و مؤسسات و سازمانهای اجتماعی از یک منطقه شهر به منطقه مجزا و جدا مانده دیگر است.

هرگاه بهبودی در وضع اقتصای آنها رخ می دهد تمایل تغییر مسکن در آنها تشدید می شود.

توالی

پروسه «توالی» در واقع اوج پروسه «هجوم»  است. یعنی هرگاه تغییری بسیار ریشه ای رخ دهد که ساکنان یک محل کاملاً به محل دیگری نقل مکان نمایند یا شکل فعالیت اقتصادی و سیمای جسمانی منطقه تغییر کند، این پروسه را «توالی» نامند.

پروسه «عادی»

پروسه «عادی» عبارت است از تحرک روزانه جمعیت و کالا از مکانی به مکان دیگر و بالعکس.

بخش های اصلی طرح کسب و کار

۱- خلاصه مدیریتی

خلاصه مدیریتی مهمترین بخش طرح است. این بخش تصویر کلی از کسب و کار و نکات مهمی که باید مورد توجه قرار بگیرد را ارائه می دهد. خلاصه مدیریتی بخشی است که سرمایه گذار در نگاه اول با خواندن آن طرح شما را رد یا قبول می کند و در صورت قبول کردن مابقی طرح را مطالعه می کند. این بخش از طرح یک یا دو صفحه ای است.

۲- توصیف کسب و کار و استراتژی

در این بخش باید اطلاعات خلاصه ای درباره ماهیت سازمان، محل استقرار شرکت، محصولات عمده، مشتریان عمده، اطلاعات کلیدی درباره کسب و کار، اساسنامه شرکت، مالکیت، مدیریت، تاریخچه کسب و کار، استراتژی، چشم انداز و ماموریت شرکتتان ارائه دهید.

۳- تیم مدیریت و سازماندهی

یک سرمایه گذار معروف گفته است:

من بر روی منابع انسانی سرمایه گذاری می کنم نه بر روی ایده و تصورات.

مهم ترین عامل از نظر سرمایه گذاران در ارزیابی هرطرح کسب و کار، گروه مدیران است. اگر مدیران یک کسب و کار مورد تأیید قرار نگیرند تأمین مالی بسیار مشکل خواهد بود.

بنابراین در اینجا به معرفی اعضای تیم مدیریت و سابقه کاری هر کدام از آنها، معرفی مسائل مربوط به سایر منابع انسانی، مشاوران، کارکنان کلیدی می پردازید. در اینجا باید بر جنبه های ارزشی، مالی، تجربی، فنی، هوشی، دانشی نیز کارکنان تأکید کنید.

۴- تحلیل بازار و رقبا

ایده ای که بازار نداشته باشد هیچ ارزشی ندارد. یک کسب و کار وقتی موفق می شود که بتواند ارزش تولید کند. یک ارزش وقتی به موفقیت کسب و کار کمک می کند که برای مشتریان ارزش به حساب بیاید و بتواند برای شرکت درآمدخلق کند.

برای اینکه بدانیم چگونه می توانیم به مشتریان خود ارزش ارائه دهیم باید از محیط کسب و کار و بازار، روندهای بازار، اندازه بازار، سهم بازار، شناسایی بازارهای هدف و ویژگی های آنها، شناخت خواسته ها و نیازهای بازار، بخش بندی بازار، جایگاه یابی (Positioning) در بازار، فرآیند خرید، الگوی های رفتار مصرف کننده و … آگاهی داشته باشیم.

۵- محصولات و خدمات

این بخش طرح شامل معرفی محصولات و خدمات شماست. شما در اینجا باید خصوصیات، ویزگی ها، مزیت های رقابتی، فن آوری، منابع مورد نیاز، روش های ساخت و ارائه محصولات و خدماتتان را توضیح دهید. همچنین باید صادقانه به نقاط ضعف محصولات یا خدمات تان نیز اشاره داشته باشید.

در اینجا باید تصمیم بگیرید که می خواهید محصولات تان را بسازید، یا به صورت نیمه آماده یا حتی آماده از سایر کسب و کارها تهیه کرده و بفروشید. در صورت تولید باید به فرآیند ساخت و تولید، ماشین آلات، تجهیزات و تکنولوژی مورد نیاز برای تولید، کیفیت مورد انتظار اشاره کنید.

۶- بازاریابی و فروش

طرح بازاریابی بر اساس نتایج تحقیقات بازار نوشته می شود. قسمت طرح بازاریابی شامل بررسی جزئیاتی مانند آمیخته بازاریابی (محصول، قیمت، ترویج و مکان است) به استراتژی ها روش های بازاریابی می پردازد. انواع ابزارهای بازاریابی مورد نیاز را معرفی می کند. بودجه، نوع و روش های تبلیغاتی مورد نیاز را نشان می دهد. کانال های توزیع محصول را تعیین می کند. به جایگاه روابط عمومی در کسب و کار شما نگاه می کند.

۷- اطلاعات مالی

برنامه مالی جز آخرین قسمت هایی است که در طرح کسب و کار نوشته می شود. بعد از اینکه داده های مختلف مورد نیاز برای محاسبه هزینه ها و درآمد ها جمع آوری و محاسبه شدند. برنامه مالی برای یک کسب و کار همه چیز را در کنار یکدیگر قرار می دهد. سرمایه گذاران بعد از خواندن خلاصه اجرایی بلافاصله به برنامه مالی رجوع می کنند.

پیش بینی های مالی بر پایه فرضیات مالی استوارند. مهم ترین فرضیات ما برای محاسبات مالی عبارتند از:

فرضیات فروش، هزینه های فروش، هزینه های بازاریابی، هزینه های تحقیق و توسعه، هزینه های اداری و مدیریتی، مالیات، موجودی کالا، حساب های دریافتی، جریان نقدی، سرمایه گذاری ها، دارایی ها، حساب های قابل پرداخت، وام ها و برخ سود ها، سهام و …

در این میان برخی از این فرضیات مانند فرضیات فروش از دیگران بسیار مهم تر و حساس تر هستند که باید به دقت مورد بررسی قرار بگیرند.

مهمترین صورت ها و نسبت های مالی مورد نیاز عبارتند از :

پیش بینی جریان نقدی، پیش بینی ترازنامه، نسبت های نقدینگی (مانند نسبت جاری یا نسبت سریع) ، نسبت های کارایی (مانند گردش موجودی، گردش حساب های دریافتی، گردش حساب های پرداختی، گردش دارایی های ثابت، گردش کل دارایی) ، نسبت های سودآوری ( مانند حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود خالص، حاشیه سود عملیاتی، برگشت دارایی ها، برگشت سهام و سود سهام) و نسبت های توان مالی (مانند نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام، نسبت کل دارایی به کل بدهی، نسبت سرمایه گذاری، و …)

۸- ضمائم، اسناد و مکتوبات تکمیلی

در این قسمت سایر ملاحظات را بررسی می کنیم. البته ممکن است بسته به نوع کسب و کار و صنعت و بازار و … برخی از این ملاحظات از قسمت ضمائم به یکی از بخش های اصلی طرح منتقل شوند.