چگونه بیانیه چشم انداز سازمان را تهیه کنیم؟
دورنمایی از سازمان که هم جامع باشد و هم در بیان ساده و روشن ارایه شود و جنبه شعاری داشته، بتواند شعور و انگیزه و هماهنگی دلخواه را در همسو کردن فعالیتهای یک سازمان – برای رسالتی ویژه – به وجود آورد، چشم انداز سازمان نامیده می شود. سه عامل اساس در خلق چشم انداز اثربخش ایفای نقش می کنند،
- شناخت واقعیتهای بازار و درک ویژگی های جدید آن،
- درک جهش ها و ناپیوستگی ها در رفتار بازار و
- خلق راهکارهای بدیع و خلاقانه در پاسخگویی به این شناخت.
بنابراین می توان گفت چشم انداز از سنتز عوامل مؤثر در کسب و کار و خلق چگونگی پاسخگویی به آن شکل می گیرد. در ایجاد چشم انداز بیش از داده های سخت و کمی، داده های نرم و کیفی نقش داشته و ایده های خلاقانه، فهم و بصیرت از محیط کار و قابلیت های ادراکی درونمایه اصلی کار هستند (غفاریان و کیانی، ۱۳۸۷، ۵۴).
گفتنی است که به علت ایده آل بودن بیانیه دورنمای سازمان، نباید رسیدن به صد در صد آن مورد نظر مدیریت های ارشد سازمان باشد، بلکه همواره نظر به آن ایده آل باید حرکت به سوی کیفیت بالاتر سازمان را آسان کند. یعنی جهت و مختصات حرکت را مشخص می نماید (پهلوانیان، ۱۳۸۹، ۱۱۱)
شرکت های به راستی بزرگ می دانند که چه چیز نباید هیچ گاه تغییر یابد و چه چیز باید در معرض تغییر قرار گیرد؛ چه چیز مقدس است و چه چیز مقدس نیست. این توانایی کمیاب در بازشناسی تغییرپذیرها از تغییرناپذیرها که مستلزم کاربرد آگاهانه یک دیسیپلین است با توانایی ایجاد چشم انداز، پیوندی تنگاتنگ دارد. چشم انداز می گوید چه بنیانهایی را باید حفظ کرد و به سوی کدام آینده باید پیش رفت. اما چشم انداز واژهای در زبان است که بیشتر بکار می رود و کمتر دریافت می شود؛ و برای اشخاص گوناگون تصورهای گوناگون پدید می آورد: ارزش های عمیق، دستاوردهای برجسته، مرزهای جامعه، هدف های جانبخش، نیروهای برانگیزاننده، یا دلیل وجودی (کالینز و پوراس، ۱۹۹۶).
کالینز و پوراس بعد از تحقیق شش ساله خود بر روی شرکت های بسیار موفق بیان می دارند که چشم اندازی که دارای مفهوم روشن باشد از دو جز عمده تشکیل می شود “ایدئولوژی بنیادی” و “آینده در چشم انداز“.
۱- ایدئولوژی بنیادی برای تدوین چشم انداز
ایدئولوژی بنیادی، سرشت پایدار یک سازمان را بیان می کند و این هویت پایایی است که از سیکل زندگی محصول یا بازار، جهش های تکنولوژیکی، مدهای مدیریتی، و همه رهبران آن، فراتر است. به واقع، دیرپاترین و مهم ترین سهم کسانی که شرکت های چشم انداز مدار می سازند، همین ایدئولوژی بنیادی است. وقتی سازمان رشد می کند، نامتمرکز می شود، گوناگونی می یابد، در سطح جهانی می گسترد، و به کارهای خود تنوع می بخشد، ایدئولوژی بنیادی است که آن را یکپارچه نگه می دارد.
هر چشم انداز اثربخشی باید ایدئولوژی بنیادی سازمان را نشان دهد که خود شامل دو بخش جداگانه است:
- ارزش های بنیادی یعنی نظامی از باورهای بنیادی و اصول اعتقادی راهنما و
- هدف بنیادی یعنی اساسی ترین دلیل وجودی سازمان.